Takip Et

Kültür-Sanat

Bir sınıf atlama hayali olarak: Parazit filmi

Bir eşitsizlik durumu söz konusudur. Film bu eşitsizliği ve eşitsizliğe neden olan koşulları maskeleyerek, “alt” sınıf insanlarını pasif, sinik karakterler olarak göstermektedir. Bunun ötesinde filmde verilen temel mesaj, sınıf atlama ve sistem içinde yükselme mesajıdır.

2019 Güney Kore yapımı olan Parazit filmi birçok festivalden ödüllerle ayrılmış, son olarak Oscar’da birçok dalda ödül almıştır. Oscar ödüllerini aldıktan sonra Türkiye’de tüm sinemalarda tekrar gösterime girmiştir. Film Kim ve Park ailelerinin öyküsünü anlatmaktadır. Kim ki ailesi baba Kim Ki-taek, eşi Chung-sook, oğlu Ki-woo ve kızı Ki-jeong ile çekirdek bir ailedir. Aile bir bodrum katında rutubetli, nemli ve küçük bir evde gündelik işlerde çalışarak yaşamını idame ettirmektedir. Ailenin erkek çocuğu Ki-woo’nun arkadaşı Min yurtdışına eğitim için gitmeye hazırlanmaktadır. Min zengin Park ailesinin kızı Da-hye’ye özel İngilizce dersleri vermektedir. Bu işini Ki-woo’ya devretmek istemektedir. Bu fikrini paylaşmaya ailenin evine gelir ve gelirken de zenginlik ve uğur getirmesi için dedesinin özel bir taşını aileye hediye eder. Min’in işi yürütmesi için arkadaşının üniversite öğrencisi taklidi yaparak işi devam ettirebileceğini söyler. Kim-woo varlıklı Park ailesinin yanında işe girdikten sonra kız kardeşini resim öğretmeni-sanat terapisti, babasını şoför olarak, annesini de temizlikçi olarak işe aldırır. Fakat aile fertleri birbirinden bağımsız gibi görünerek Park ailesinin hayatlarına dahil olurlar.

Film, Kim ailesinin bodrum katında güneş görmeyen, kirli, rutubetli ve küçük evin tasviri ile başlamaktadır. Aile geçimini gündelik işler yaparak sağlamaktadır. Bir firmaya pizza kutularının katlanması işini yapmaktadırlar. Kim ailesinin ikamet ettiği yer yoksul ailelerin yaşadığı bir mahalledir. Tesadüfen Ki-woo’nun arkadaşı, Min’in Park ailesine özel öğretmenliği devam ettirme teklifiyle Ki woo’na gelmesiyle, ailenin de “kaderi” değişir.  Filmde Park ailesini ilk gördüğümüz yer, Ki-woo iş görüşmesi için Park ailesinin evine gittiğinde gerçekleşir. Ki-woo belki de hayatında ilk kez böyle şatafatlı, korunaklı bir villaya-yalıya girmektedir. Bu nedenle, şaşkınlığını gizleyemez. Ancak Ki-woo görüşme esnasında bu şaşkınlığını hissettirmez. Görüşmeyi Park ailesinde anne olan kişi ile gerçekleştirir. Kızı Da-hye’nın eğitimini oldukça önemsediği vurgulayan anne, hakimiyetin-gücün kendisinde olduğunu hissettiren konuşmalar yapar. Anne burada sınıfsal üstünlüğü açık bir şekilde gösterir.  Fakat Ki-woo ilk derste pratik zekasıyla anneyi ve kızı Da-hye’i etkileyerek işe kabul edilir.

Park ailesindeki Anne, özel tasarımlı evinde Ki-woo’ya resim tablolarını gösterir ve resmi yorumlarlar. Bu sahnede annenin tablo hakkındaki yorumları yavanlığını, basitliğini ve gösterişten ibaret olduğunu ifade edebilir. Aynı zamanda, sınıfsal farklılıklarını evlerinde bu tabloları bulundurarak gösterebilirler. Ki-woo ise rolüne iyi hazırlanmıştır ve resim tablosunu Park ailesinden daha etkili yorumlamıştır. Hatta bu tabloların yorumlanması sırasında kız kardeşini sanat terapisti-ressam olarak tarif eder ve özel dersler verdiğini söyler. Ancak kız kardeşi olarak değil de bir arkadaşının kuzeni olarak tanıtır.

Bunun yanı sıra filmde sık sık Kim ve Park ailelerinin mekansal ve sınıfsal özellikleri bakımından karşılaştırmaları yapılır. Kim ailesinin “alt” sınıfı temsil ettiği ileri sürülebilir. Aile yoksul, kötü yaşam koşularında yaşayan, borçlarla boğuşan bir ailedir. Park ailesinin ise beyaz yakalı, maddi problemleri olmayan, gelecek kaygısı yaşamayan orta sınıf bir aileyi temsil ettiği söylenebilir. Park ailesi konforlu, gösterişli ve korunaklı bir yalıda maddi yaşam koşullarının da oldukça iyi olduğu bir ailedir. Park ailesinin ilgilendiği şeyler, çocuklarının daha iyi öğrenim görebilmeleri, onlara hizmet edebilecekleri iyi kişileri seçmeleri ve tatil planı yapmalarıdır. Kim ailesi ise barınma, eğitim, beslenme, iletişim (internet) gibi temel ihtiyaçlarını karşılayamayan yoksul bir ailedir. Fakat Kim ailesinin çocukları, Park ailesinde çalışmaya başladığında yaşadıkları bu konfordan ve kolay para kazanma durumundan memnun kalırlar. Çocuklar çeşitli entrikalarla Park ailesinin şoförünü ve temizlikçisini işten kovdurup, özel şoförlüğe babalarını, ev hizmetlisine ise annelerini getirtirler. Ancak birbirinden bağımsız rol yaparak bu durumu sürdürürler.

Böylece filmde Kim ve Park ailelerinin yolları kesişmiş olur. Filmde iki aile, iki sınıf ayrımı çok açık verilmektedir. Kim ailesi, Park ailesinin konforlu ve varlıklı yaşamını paylaşmaktan hoşnuttur. Hayatlarını yola koyduklarını düşündükleri esnada beklenmeyen gelişmeler ortaya çıkar. Filme adını veren parazit açığa çıkar ve her şeyi alt-üst eder. Olay şöyle gelişir: Park ailesinin tatile gittiği gün, Kim ailesi villaya gelip istedikleri gibi eğlenir ve hayatlarında hiç yaşamadıkları konforu yaşarlar. Hatta oğulları Kim-woo’nun, Park ailesinin kızı olan Da-hye ile duygusal ilişkisinin evlilikle sonuçlanmasını isterler. Bu sırada entrika ile kovdurdukları eski hizmetçi kapıya gelmiştir. Mutfakta unuttuğu eşyayı almak için geldiğini söyler. Eski hizmetçi eve girer ve mutfaktaki gizli bölmede borçları yüzünden saklanan ve Park ailesinden geçinen kocasının ihtiyaçlarını karşılamaya gelir. Tüm bunları Kim ailesi de görür. Böylelikle “parazit” ortaya çıkar. Kim ailesi de tüm şaşkınlığı ile yaşanan bu olaylara şahitlik ederler. İlk başta Kim ailesi eski hizmetçi ve kocasını kovmaya çalışsa da, eski hizmetçi ve kocası buna direnir. Eski hizmetçi ona kumpas yapılarak işten kovulduğunu öğrenince de, Kim ailesinin videosunu Park ailesine yollamakla şantajda bulunur. “Alt” sınıftaki, benzer şeyleri yaşayan, aynı kaderi paylaşan bu iki aile Park ailesinin, burjuvazinin nimetlerini bırakmak istemezler. Bu konforu Park ailesiyle paylaşmak isterler. Bu durum için yarışırlar ve birbirlerine zarar verirler.

Fakat “alt” sınıftaki bu iki ailenin çatışmasından Kim ailesi, videonun olduğu telefona el koyarak, onları tekrar villanın gizli bölmesine koyarlar. Hava çok yağışlı için de Park ailesi aynı gece geleceğini haber eder. Kim ailesi, Park ailesine tüm yaşanan olayların farkına varmaması için özel çaba sarf ederek, villadan ayrılırlar. Kendi evlerine döndüklerinde ise mahallelerini sel basmıştır, lağım suları bodrumdaki evlerini doldurmuştur. Ertesi gün ise Park ailesinin erkek çocuklarının doğum günüdür ve tüm Kim ailesi farklı rollerde ve görevlerde Park ailesinin doğum günündedir.

Ki-woo, doğum gününde gizli bölmeye giderek eski hizmetçinin eşini (parazit) görmeye iner. Ancak filmin başında, arkadaşı Min’in varlık getireceğine inandığı için Kim ailesine hediye ettiği özel taşı Ki-woo’nun elinde görürüz. Gizli bölmeden kaçan Parazit, bu özel taş ile Kiwoo’nun başını ezer. Zenginlik getireceğine inanılan bu taş, “alt” sınıftaki her iki ailenin başını yemektedir. Zira parazit doğum günü partisini basarak Kim ailesini öldürmeye çalışır. Kim ailesinin babası ise gerçeği öğrenmemesi için Park ailesini öldürür. Bir sürü kişi hayatını kaybeder.  Bu olaydan sonra, Kim ailesinin babası yeni parazit olur ve özel bölmede yaşar.  

Parazit filminde, sınıfsal farklılar mekansal göstergeler, eğitim, tatil, sosyal yaşam gibi olanakların farklılığıyla gösterilmektedir. Bunun ötesinde filmde güneş göremeyen, rutubetli, nemli evin kokusu Kim ailesinin tüm fertlerine sinmiş olması Park ailesini rahatsız etmektedir. Öyle ki, Park ailesinden baba, bu kokunun bazen dayanılmaz olduğunu söyler. Park ailesi ise temiz, bakımlı ve her zaman güler yüzlüdür. Bunun yanı sıra, filmde Park ailesindeki baba, filmin birkaç yerinde şoförlerine “hadlerini bilmeleri” gerektiğini vurgular.  Kim ailesinden şoför olan babaya bazen “haddini bilmeyecek” gibi oluyor. Ama haddini aşmıyor. Böylece işini devam ettirmesine izin veriyor. Bu sözleri beyaz yakalı orta sınıfın, “alt” sınıfa yönelik yaklaşımını ve tavırlarını yansıttığı şeklinde yorumlamak mümkündür.

Parazit filminde “alt” sınıfın üyeleri, Park ailesine hayranlık ve saygı duymaktadır. Villanın gizli bölmesinde yaşayan hizmetçi kadının eşi, Park ailesine sık sık saygı ve minnet duyduğunu belirtir. Parazit gibi Park ailesinden geçindiğini düşünür. Filmde önemli mesajın bu karakter üzerinden verildiği söylenebilir. Bu karakterin, sisteme dair herhangi bir itirazı, başkaldırısı yoktur. Hatta sığındığı, korunduğu ve kaçtığı yer, burjuvazinin gizli bölmesidir.  Bu noktada, asıl sorulması gereken sorular ve gösterilmesi gereken yerler gizlenmektedir. Filmin sistem ile ilgili bir sorunu yoktur. Neden birileri yoksul olarak lağım sularına gömülü, güneş görmeyen, kutu gibi evlerde berbat koşullarda yaşamak zorunda? Yine neden birileri ultra lüks, konfor, zenginlik ve şatafat içinde yaşamaktadır? Filmde Park ailesi bir şekilde zenginliği elde etmiş ve yazılım şirketinde yönetici olarak sadece çalışmaktadır.  Kadın ise çalışmamakta, aile ve çocuklarına dair bir gelecek kaygısı taşımamaktadır. Oysa Kim ailesi ve eski hizmetçinin eşi borç batağındadır, gündelik işler peşinde tüm bir aile koşturmaktadır ve yine geçinememektedirler. Bir eşitsizlik durumu söz konusudur. Film bu eşitsizliği ve eşitsizliğe neden olan koşulları maskeleyerek, “alt” sınıf insanlarını pasif, sinik karakterler olarak göstermektedir. Bunun ötesinde filmde verilen temel mesaj, sınıf atlama ve sistem içinde yükselme mesajıdır.

Filmin sonunda, Kim ailesindeki baba villanın gizli ve korunaklı bölmesinde yaşamaya başlamıştır. Kendisinden önceki parazit gibi villaya taşınan başka zengin bir aileden geçinmektedir. Oğlu Ki-woo babasının villadaki gizli bölmede olduğunu ışıkların yanıp söndürülmesini izlemesiyle anlar ve özel geliştirdikleri alfabe ile haberleşir. Final sahnesinde ise Ki-woo babasına yazdığı mektupta, kurduğu hayalde bir gün merdivenleri çıkıp villayı aldığımda seni oradan kurtaracağım demektedir. Başka bir ifadeyle sınıf atlayıp zengin olursam seni kurtarabileceğim demektedir. Özetle dünyanın çeşitli festivallerinde, birçok ödül alan Parazit filmi, toplumsal eşitsizliği ve bu eşitsizliği ortaya çıkaran koşulları maskeleyerek, sistem içinde yükselmeyi ve sınıf atlamayı ana mesaj olarak veren bir filmdir.

Engin Yıldız

Günün Haberleri

Kültür-Sanat konulu diğer haberler